Gasten: Carin Schröder en Erik Bakker
Veel mensen met een beperking willen sporten, maar weten niet altijd waar zij terechtkunnen. In deze aflevering van de Sport & Samenleving Podcast gaan Carin Schröder van Mijn Leven 2.0 en Erik Bakker van Team Sportservice Amsterdam in op een vraag die veel gemeenten bezighoudt: hoe help je mensen niet alleen aan passend sportaanbod, maar ook aan een duidelijke route ernaartoe? Volgens beide gasten speelt de combinatie van ‘vindbaarheid, begeleiding en samenwerking’ daarin een belangrijke rol.
Vinden van passend aanbod vaak nog lastig
In deze aflevering van de Sport & Samenleving podcast bespreken onze gasten Carin Schröder en Erik Bakker een opvallende tegenstelling. De wens van mensen met een beperking om te kunnen sporten is er vaak wel, maar dit leidt lang niet altijd tot daadwerkelijke deelname. Volgens beide gasten zit de uitdaging voor deze mensen niet alleen in het aanbod zelf, maar vooral in de weg ernaartoe. Waar vinden mensen met een beperking passend aanbod? Wie helpt hen op weg? En hoe weten zij welke mogelijkheden er zoal zijn?
Volgens Carin Schröder richten veel initiatieven zich nog vooral op zorgverleners, therapeuten en andere verwijzers. Vanuit Mijn Leven 2.0 ziet zij hoe belangrijk het is dat mensen na een ziekte of lichamelijke beperking weer activiteiten vinden die energie, sociale contacten en zelfvertrouwen geven. Sport en bewegen kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Toch komen mensen vaak pas bij passend aanbod terecht als iemand hen erop wijst, terwijl zij zelf al weten wat ze willen doen. Met het online platform Airbnb als voorbeeld schetst zij hoe dat anders kan. “Als ik nou graag rolstoeltennis zou willen doen, dan wil ik dat gewoon veel sneller kunnen vinden.” Het liefst via één overzichtelijk platform waar alle sportmogelijkheden samenkomen.
Haar vergelijking met Airbnb raakt meteen een bredere vraag: hoe overzichtelijk is het landschap van aangepast sporten eigenlijk voor iemand die wil beginnen? Niet alleen de beschikbaarheid van sport telt, maar ook hoe mensen hun weg naar het aanbod (kunnen) vinden.
Stap naar meedoen vergemakkelijken
De eerste stap naar meedoen blijkt in de praktijk vaak essentieel. In zijn werk als Regisseur Aangepast Sporten ziet Erik Bakker dagelijks hoe groot die stap kan zijn. Vanuit het speciaal onderwijs werkt hij samen met scholen, buurtsportcoaches en sportverenigingen om kinderen niet alleen kennis te laten maken met sport, maar ook daadwerkelijk naar een vereniging toe te begeleiden. Zoals hij zegt: “We brengen feitelijk vraag en aanbod bij elkaar (opent in nieuw tabblad).”
Volgens Carin hebben sommige mensen die begeleiding ’tijdens het zetten van die eerste stap’ echt nodig. In de podcast vertelt zij over ‘Jan’, die pas ging sporten nadat iemand hem persoonlijk meenam naar de buurtsportcoach. Inmiddels helpt deze Jan als ervaringsdeskundige zelf anderen om die eerste stap te zetten.
Erbij horen op de club
Voor Erik Bakker gaat aangepast sporten niet alleen over passend aanbod, maar ook over ergens bij horen. Daarom vindt hij het belangrijk dat kinderen niet worden benaderd als uitzondering, maar als sporter en teamgenoot. Hij vertelt hoe kinderen bij binnenkomst meteen worden opgenomen in het verenigingsleven: “Dus als die kids binnenkomen, dan gaan ze direct in een clubshirt.”
“Als die kids binnenkomen, dan gaan ze direct in een clubshirt. Maak ze onderdeel van het geheel.”
Tegelijkertijd benadrukken beide gasten dat meedoen niet voor iedereen hetzelfde betekent. Sommige mensen voelen zich prettig binnen regulier aanbod, terwijl anderen juist baat hebben bij een aangepaste omgeving of contact met mensen die vergelijkbare ervaringen hebben. Volgens Erik vraagt dat om maatwerk en om, zoals hij het noemt, een ideale mix. “Waarbij je wel deel bent van het geheel. Maar toch voldoende ruimte hebt om jezelf te kunnen zijn.”
Inclusief sporten betekent daarmee niet dat iedereen hetzelfde aanbod krijgt, maar dat iedereen een plek kan vinden die past. Juist die combinatie van erbij horen én ruimte voor individuele behoeften maakt meedoen mogelijk.
De opgave? Verbinding tussen initiatieven
Er is dus in veel gemeenten geen gebrek aan initiatieven of sportaanbod voor mensen met een beperking. In het gesprek komt juist naar voren dat de uitdaging vaker zit in de verbinding tussen sport, zorg, welzijn en onderwijs. Hoe zorgen organisaties ervoor dat inwoners niet telkens opnieuw hun weg hoeven te zoeken?
Volgens Erik begint dat met het zoeken naar een gezamenlijk doel. “We zoeken altijd naar een gemeenschappelijk belang. De school vindt het belangrijk dat kinderen gezond zijn, sportclubs vinden het fijn dat hun accommodatie wordt benut, dat ze nieuwe aanwas hebben en dat ze zich kunnen inzetten voor mensen met een beperking.”
Soms ligt de winst dan ook niet in nieuw aanbod ontwikkelen, maar in elkaar kennen, doorverwijzen en voortbouwen op wat er al is. Niet iedere organisatie hoeft alles zelf aan te bieden om mensen toch verder te helpen. Uiteindelijk draait die samenwerking niet om organisaties, maar om de mensen voor wie het bedoeld is. Juist wanneer professionals, verenigingen en gemeenten elkaar weten te vinden, wordt de route naar sport overzichtelijker en wordt meedoen voor meer mensen mogelijk.
Meer weten over aangepast sporten?
Team Sportservice ondersteunt gemeenten, scholen, zorg- en welzijnsorganisaties bij vraagstukken rond sportparticipatie, inclusief sporten en de toeleiding naar passend sport- en beweegaanbod. Benieuwd wat er in jouw gemeente of regio mogelijk is? Neem contact op met onze Aangepast Sporten-collega’s (opent in nieuw tabblad) in jouw regio of stuur een bericht naar podcast@teamsportservice.nl.
Over onze gasten
Carin Schröder is GZ-psycholoog, fysiotherapeut en bestuurslid van Stichting Mijn Leven 2.0. In deze aflevering vertelt zij hoe mensen met een ziekte of beperking meer regie kunnen krijgen over hun weg naar sport en bewegen.
Erik Bakker is regisseur aangepast sporten bij Team Sportservice Amsterdam. In deze aflevering deelt hij hoe scholen, buurtsportcoaches, gemeenten en sportverenigingen samen jongeren naar sport begeleiden..
Luister naar aflevering #39 van de Sport & Samenleving Podcast met Carin Schröder en Erik Bakker. Je ontdekt waarom een combinatie van betere vindbaarheid, maatwerk en slimme samenwerkingen meer mensen met een beperking aan het sporten kunnen krijgen.
Abonneer je op de podcast
Geen aflevering meer missen? Abonneer je dan op de Sport & Samenleving Podcast. Deze is beschikbaar via onderstaande podcast apps. Maak uw keuze en veel luisterplezier!
Shownotes
Team Sportservice sluit aan op het Sigra Datasharehouse. Een mooie volgende stap in onze samenwerking met Sigra én haar netwerk van zorg- en welzijnsorganisaties. Zo verbinden we sport en bewegen met zorg en welzijn. Om mensen eerder te bereiken met ondersteuning die helpt om gezond te blijven en samen meer te betekenen voor hun gezondheid.
Onze gezondheid wordt voor een belangrijk deel bepaald door ons dagelijks leven. Thuis, op het werk of op school, in de buurt en bij de sportvereniging. Sport en bewegen kan daarin veel betekenen. Het brengt mensen samen, versterkt fysiek en mentale gezondheid en kan ondersteunen als zorg nodig is.
Daarom zoekt Team Sportservice actief de samenwerking met organisaties die vanuit zorg en welzijn aan dezelfde opgaven werken. Sinds 2024 zijn we lid van Sigra. Via dit netwerk ontmoeten we nieuwe partners, delen we kennis en kunnen we samen sneller van ideeën naar actie.
Ondertekening samenwerking door Saskia Schalkwijk (Sigra) en Ellis van der Weerden (Team Sportservice)
Samen weten we meer
De aansluiting op het Sigra Datasharehouse is daar een mooi voorbeeld van. Sigra faciliteert dat organisaties binnen zorg en welzijn veilig data kunnen verzamelen en delen. Team Sportservice kan daar nu bij aansluiten. Als we onze kennis en gegevens bij elkaar brengen, zien we ook beter wat er nodig is. Wie bereiken we al? Wie nog niet? Waar zijn de gezondheidsuitdagingen het grootst? En vooral: wat werkt?
Ellis van der Weerden, directeur-bestuurder van Team Sportservice:
“We zijn verheugd over de samenwerking met Sigra. Dankzij dit netwerk kunnen we de verbinding met zorg en welzijn versterken. Zo vinden we elkaar makkelijker en kunnen we samen meer mensen helpen om gezond te leven.”
Van inzicht naar doen
Sigra brengt organisaties, kennis en data bij elkaar. Team Sportservice brengt sport en bewegen en de lokale praktijk mee. Samen kunnen we meer mensen bereiken en gezondheid dichterbij brengen.
Vlnr: Saskia Schalkwijk (Sigra), Ellis van der Weerden (Team Sportservice), Joep van Gorp (Sigra), Maria Lojanica (Team Sportservice) , Menno Garrett (Team Sportservice)
Noot voor de redactie
Over Team Sportservice
Team Sportservice brengt mensen, gemeenten en partners in beweging voor gezonder leven. De organisatie werkt met 350 specialisten in 59 gemeenten in Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht.
Over Sigra
Sigra is het regionale samenwerkingsverband van organisaties in zorg en welzijn in Noord-Holland en stimuleert samenwerking, kennisdeling en innovatie voor een gezonde samenleving en toekomstbestendige zorg.
Met de Stimuleringsregeling geven de provincie Zuid-Holland en Team Sportservice vernieuwende initiatieven die inwoners in beweging brengen, een extra impuls. Dankzij deze regeling krijgen organisaties de kans om deze ideeën in de praktijk te brengen. In Delft gebeurt dit door zogenoemde Sportboxen. Dit initiatief kan, door de Stimuleringsregeling, bijdragen aan meer sport, beweging en ontmoeting in de wijk.
Een bal pakken en naar buiten gaan om te sporten en bewegen: voor veel kinderen is dat niet vanzelfsprekend. Zeker in wijken waar relatief weinig kinderen lid zijn van een sportvereniging en waar dit thuis minder vanzelfsprekend is. Hiermee is de Sportbox een inspirerend voorbeeld dat mogelijk is gemaakt dankzij de Stimuleringsregeling.
Sport en spel binnen handbereik
Inmiddels staan er van deze Sportboxen op sport- en speelvelden in de Delftse wijken Voorhof, Buitenhof en Tanthof. In de afgesloten opslagplaatsen ligt van alles, zodat iedereen mee kan doen: van ballen, hesjes en fluitjes tot hockeysticks, kleine gewichten en materialen voor sporten als pickleball (een mix van (tafel)tennis en badminton) en trefbal. “Op deze manier kunnen inwoners kennismaken met verschillende sporten en manieren van bewegen”, vertelt Roan te Nijenhuis, teammanager buurtsportcoaches bij Haaglanden Beweegt.
Sleutel tot sport
Via een persoonlijke sleutelcode kunnen partners in de wijk, zoals scholen, wijkcentra en betrokken buurtbewoners, de Sportbox openen. Onder die buurtbewoners vallen bijvoorbeeld Buurtvaders en Mastermoeders, vrijwilligers die zich inzetten voor de leefbaarheid en ontwikkeling van de jeugd in de wijk. Zo kunnen zij de materialen gebruiken voor activiteiten met kinderen en jongeren of kan de jongere doelgroep zelf aan de slag.
Juist in deze aandachtswijken kan de Sportbox een verschil maken. “Gezinnen kunnen het sportmateriaal vaak niet zelf betalen. Wanneer de box is gereserveerd, hebben ze de mogelijkheid om naar buiten te gaan, te bewegen en elkaar op te zoeken”, vertelt Roan.
De persoonlijke toegang maakt de boxen laagdrempelig én zorgt ervoor dat de organisatie zicht houdt op het gebruik. Via de sleutelcode en camera’s is bijvoorbeeld te zien wanneer de box wordt geopend. Naast de vaste activiteiten van de buurtsportcoaches, maken partners er inmiddels steeds meer gebruik van. In mei waren er bijvoorbeeld veertien reserveringen, wat opliep naar negentien in juni, naar een hoogtepunt van dertig reserveringen deze maand.
Sport en verbinding
De buurtsportcoaches gebruiken de materialen zelf ook regelmatig. Twee keer per week organiseren zij een Sportmix, waarbij kinderen kennismaken met verschillende sporten. Ook tijdens wijkfeesten en op sommige scholen in de pauze komen de materialen goed van pas. De belangstelling verschilt per locatie, maar de Sportboxen lijken steeds meer hun plek in de wijk te vinden.
“Het is mooi als kinderen door de Sportbox naar buiten komen en nieuwe kinderen ontmoeten. Ouders blijven bijvoorbeeld ook vaak hangen bij het speelveld. En voor kinderen die niet willen sporten, zijn er kleurplaten en stiften. Zo zorgt de Sportbox niet alleen voor meer beweging, maar ook voor meer verbinding en ontmoeting in de wijk.”
De drie Sportboxen kwamen tot stand dankzij een samenwerking tussen onder andere Team Sportservice, de Richard Krajicek Foundation, de gemeente Delft, de provincie Zuid-Holland en Haaglanden Beweegt.
Samen zorgen voor meer beweging
De ambitie in Delft is om het netwerk verder uit te breiden, zodat in steeds meer wijken sport- en spelmateriaal binnen handbereik komt. Roan hoopt dat het initiatief ook andere organisaties inspireert. “Als je een goed idee hebt dat écht bij de inwoners vandaan komt, ga dan met hen het gesprek aan en kijk of het gerealiseerd kan worden. Zoek de samenwerking op, werk je plannen uit en dien een aanvraag in. Juist vernieuwde initiatieven kunnen echt het verschil maken.”
Een aanvraag indienen voor de Stimuleringsregeling is nog mogelijk, maar het beschikbare budget raakt snel op. Zie je een kans om meer inwoners in beweging te brengen? Wacht dan niet te lang. Dien dan hier zo snel mogelijk een aanvraag in. Hoe eerder je namelijk een aanvraag doet, hoe meer er mogelijk is.
Bron foto: Haaglanden Beweegt
Het regioverband Aangepast Sporten Midden-Holland heeft een promovideo gelanceerd om de mogelijkheden voor aangepast sporten in de regio zichtbaar te maken. Het doel van de film is om te laten zien dat sporten en bewegen voor iedereen mogelijk is, juist ook bij een beperking of chronische aandoening.
Met de promovideo richt het regioverband zich op deze groep inwoners. Voor mensen met een beperking of chronische aandoening is het niet altijd makkelijk om een passende sport of beweegactiviteit te vinden. In de film brengen we initiatieven uit de verschillende gemeenten in de regio in beeld. Deelnemers, sportaanbieders en familieleden van deelnemers komen aan het woord en vertellen hun persoonlijke ervaringen op het gebied van aangepast sporten. Dit geeft een inspirerend en herkenbaar kijkje in de bestaande mogelijkheden.
Persoonlijk en herkenbaar
‘’Door als buurtsportcoaches de krachten in de regio te bundelen en samen te werken met lokale sportaanbieders, kunnen we inwoners met een beperking of chronische aandoening beter bereiken en begeleiden’’, aldus Marieke Reitsma, regiocoördinator Aangepast Sporten in regio Midden-Holland. ‘’We hopen dat deze persoonlijke verhalen anderen inspireren om ook de stap te zetten naar een passende sport- of beweegactiviteit waar ze plezier en vertrouwen uit kunnen halen.’’
Buurtsportcoaches en Uniek Sporten
Naast het in beeld brengen van de mogelijkheden, brengt de promofilm de rol van de buurtsportcoach onder de aandacht. In elke gemeente is een buurtsportcoach voor aangepast sporten. Zij ondersteunen inwoners met een beperking of chronische aandoening bij het vinden van een passende activiteit, via een gratis sportadviestraject. Inwoners of organisaties met interesse kunnen contact opnemen met de buurtsportcoach voor meer informatie. Ook kunnen zij een kijkje nemen op www.unieksporten.nl/sportzoeker (opent in nieuw tabblad), voor een digitaal overzicht van het aangepast aanbod in de regio.
Over het regioverband Aangepast Sporten Midden-Holland
Het regioverband Aangepast Sporten Midden-Holland is een samenwerking tussen de gemeenten Gouda, Bodegraven-Reeuwijk, Zuidplas, Waddinxveen en Krimpenerwaard. Binnen dit verband werken de sportuitvoeringsorganisaties Sport & Welzijn Bodegraven-Reeuwijk, Waddinxveen Beweegt, Sportstichting Zuidplas, Team Sportservice Krimpenerwaard en SPORT•GOUDA nauw samen met de regiocoördinator van Team Sportservice Zuid-Holland. Zij bundelen de krachten om sport en bewegen voor elke inwoner mogelijk te maken.
Vragen of meer informatie? Neem dan contact op met regiocoördinator Aangepast Sporten Midden-Holland, Marieke Reitsma via mreitsma@teamsportservice.nl
Sporten is leuk, gezond en sociaal. Toch is meedoen in een regulier sportteam niet voor iedereen vanzelfsprekend. Daarom biedt HC IJsseloever in IJsselstein al sinds 2013 aangepast hockey aan voor kinderen en jongeren met een lichamelijke beperking. In dit team draait het om plezier, ontwikkeling en samen sporten. Iedereen doet mee op zijn of haar eigen niveau.
Voor hockeyster Marissa is het team een plek waar ze zichzelf kan zijn. Dat was niet altijd zo. Toen ze jong was, stopte ze met hockey. Ze trainde alleen met oudere kinderen en speelde geen wedstrijden: “Ik had er op een gegeven moment geen plezier meer in.” Tijdens een clinic maakte ze opnieuw kennis met hockey. Dat veranderde alles. “Ik dacht: dit vind ik toch wel weer leuk. Toen ben ik weer begonnen.”
Een plek waar je jezelf kunt zijn
Inmiddels speelt Marissa alweer een paar jaar in het aangepaste hockeyteam. Op het veld voelt ze zich helemaal thuis.
“Hier kan iedereen gewoon zichzelf zijn. Het is gezellig en het team sluit aan bij wat ik kan.”
Juist dat maakt voor haar het verschil met een regulier team. “Hier hoef ik niet steeds het gevoel te hebben dat ik tekort schiet. Iedereen hoort erbij.” Dat zie je ook terug tijdens de wedstrijden. Een doelpunt is altijd reden voor een feest, zeker als iemand scoort die dat normaal niet zo snel doet. “Dan staat iedereen te juichen. Dat is gewoon mooi. Iedereen gunt het elkaar.”
Ontstaan vanuit een gemis
Trainer en medeoprichter Fred Gras begon het aangepaste hockey samen met een andere ouder in 2013. Tijdens een landelijke hockeydag zagen zij dat andere sportclubs al een aangepast aanbod hadden. “We vroegen ons af: waarom hebben wij dat eigenlijk niet? Kinderen met een beperking moeten ook gewoon lekker kunnen sporten.”
Volgens Fred vallen sommige kinderen tussen wal en schip. Een regulier team is soms net een stap te ver, terwijl zij wel graag willen hockeyen. Het aangepaste team biedt dan uitkomst.
Normaal waar het kan, aangepast waar het moet
Het uitgangspunt van de trainers is eenvoudig: normaal waar het kan, aangepast waar het moet. Tijdens trainingen en wedstrijden krijgt iedere speler de ondersteuning die nodig is. Zo kunnen sommige spelers in wedstrijden een speciaal hesje dragen. Als zij de bal hebben, mogen tegenstanders deze tien seconden lang niet afpakken. Daardoor krijgen ook zij de tijd om een actie te maken of een medespeler aan te spelen. “Zo voelt iedereen zich onderdeel van het spel.”
Naast plezier werken de trainers ook aan de hockeyvaardigheden van de spelers. Ze leren beter samenspelen, rekening houden met elkaar en groeien stap voor stap in het spel.
Meer dan alleen sporten
Volgens Fred en begeleider Henriëtte de Blank is de sociale kant minstens zo belangrijk als het hockey zelf: “Veel kinderen zitten op speciaal onderwijs buiten de regio. Hier ontmoeten ze leeftijdsgenoten en bouwen ze vriendschappen op.”
Ook voor ouders betekent het team veel. Langs de lijn ontstaan gesprekken over school, zorg en opvoeding. Ouders herkennen elkaars situatie en kunnen ervaringen delen.
Binnen de sportclub maakt het team ook gewoon onderdeel uit van het normale clubleven. Ze trainen op dezelfde avonden als de andere teams, lopen soms mee met het eerste team en zijn zichtbaar op de club. “Dat vinden we belangrijk. Het laat zien dat aangepast hockey er gewoon bij hoort.”
Gewoon een keer proberen
Marissa hoopt dat meer kinderen de stap durven zetten. “Kom gewoon een keer kijken of mee trainen. Voor iedereen is het anders. Misschien is het iets voor je, misschien ook niet. Maar als je het niet probeert, weet je het nooit.” Zelf weet ze inmiddels precies wat hockey haar brengt. “Als ik aan het sporten ben, hoef ik even nergens aan te denken, Dan is mijn hoofd gewoon rustig.” Nieuwe spelers zijn altijd welkom om vrijblijvend een paar keer mee te trainen en te ontdekken of aangepast hockey bij hen past.
Meer lezen over aangepast sporten?
Hoe ga je als vakleerkracht om met agressief gedrag tijdens de gymles? En hoe zorg je ervoor dat je leerlingen op dezelfde manier beoordeelt als je collega’s? Tijdens de jaarlijkse studiedag van onze vakleerkrachten van Team Sportservice provincie Utrecht stonden deze vragen centraal. Een dag vol praktische inzichten, oefening en uitwisseling.
Praktische handvatten voor de gymles
In de ochtend verzorgde Wouter Schols van het Nederlands Instituut voor Vechtsport en Maatschappij (NIVM) een training over het omgaan met excessief en agressief gedrag. Door theorie en praktijk te combineren, leerden vakleerkrachten verschillende vormen van agressie herkennen en hoe zij situaties kunnen de-esclareren.
Een oefening met een ballon liet ze ervaren wat spanning met je lichaam doet. Ook oefenden ze met een rustige houding, duidelijke communicatie en het stellen van grenzen. Praktische vaardigheden die zij direct kunnen toepassen in de gymles.
Versterken bewegingsonderwijs
In de middag verdiepten de vakleerkrachten zich in de leerlijnen bewegingsonderwijs en het beoordelen met Plan Mij Volg Mij. Door samen bewegingsuitvoeringen te beoordelen, bleek dat ze vrijwel altijd tot dezelfde beoordeling kwamen.
Daarnaast was er veel ruimte om praktijkervaringen en lesideeën uit te wisselen. Dat zorgt voor meer afstemming binnen het team en draagt bij aan kwalitatief en eenduidig bewegingsonderwijs.
Investeren in sterk bewegingsonderwijs
Door te investeren in de ontwikkeling van onze vakleerkrachten, investeren we ook in de kwaliteit van het bewegingsonderwijs in onze gemeenten. De kennis en vaardigheden uit deze studiedag helpen vakleerkrachten om met meer vertrouwen voor de groep te staan en dragen bij aan een veilige, positieve leeromgeving waarin kinderen met plezier kunnen bewegen en zich ontwikkelen.
Lees meer
De buurtsportcoach van nu is allang niet meer alleen de uitvoerder van sportactiviteiten in de wijk. Het werkveld verandert en daarmee verandert ook de rol van buurtsportcoach. De focus ligt niet meer alleen op sport en bewegen, maar ook steeds meer op thema’s als inclusie, gezondheid, kansengelijkheid en samenhang in de wijk. Exact deze verschuiving vraagt om een andere focus en daarbij horende nieuwe vaardigheden. Tegelijkertijd vindt er steeds meer groei plaats bij de professional zelf. Vanuit ambitie of juist omdat het werk daarom vraagt. Juist in die ontwikkeling ligt een kans: voor de buurtsportcoach, voor werkgevers en voor gemeenten.
Team Sportservice mag deze opdracht uitvoeren voor de Landelijke Academie Buurtsportcoaches (LAB) Noordwest en Zuidwest. In samenwerking met buurtsportcoaches, gemeenten en organisaties kijken we naar hoe professionals kunnen blijven groeien in een veranderende en uitgebreidere praktijk.
Groei binnen de bestaande rol
Binnen de rol van buurtsportcoach verandert er dus veel, waardoor de coach eigenlijk meerdere functies tegelijkertijd vervult. De buurtsportcoach werkt bijvoorbeeld steeds vaker samen met onderwijs, zorg, welzijn en gemeenten. De rol verschuift, zoals ook blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut. De professioneel wisselt van uitvoerder naar verbinder en van aanbieder naar partner rondom vraagstukken in de wijk. Dat vraagt om flexibiliteit en het vermogen om mee te bewegen met een veranderende omgeving.
Nieuwe vaardigheden en kennis
Met deze verschuiving groeit ook de behoefte naar andere vaardigheden. Denk hierbij aan vaardigheden zoals netwerken, samenwerken en communiceren, die in deze tijd echt essentieel zijn geworden. Als buurtsportcoach werk je immers met verschillende partners, ieder met eigen belangen en werkwijzen. Iedere partner moet je dus weer op een net andere manier benaderen.
Naast het groter wordende belang van communicatieve en sociale vaardigheden, is er steeds meer vraag naar inhoudelijke kennis op thema’s die lokaal spelen, zoals inclusie, gezondheid en participatie. De ontwikkeling van de buurtsportcoach richt zich daarmee op zowel verbreding, sterker worden in hoe je werkt, als verdieping, waarbij je je verder ontwikkelt qua kennis en kunde.
Houvast in ontwikkeling
Om in te spelen op deze groei, houdt de Landelijke Academie Buurtsportcoaches (LAB) zich bezig met verschillende zaken en tools. Er zijn bijvoorbeeld BRC-profielen ontwikkeld, zoals buurtsportcoach, combinatiefunctionaris onderwijs en cultuurcoach. Deze profielen geven inzicht in de kennis, de ervaring en de vaardigheden die nodig zijn binnen een specifieke rol. Ook helpen ontwikkelroutes en leerlijnen je om stappen te zetten.
Dat deze tools duidelijkheid bieden aan de buurtsportcoach, benadrukt ook Danique Agterberg, regiocoördinator van Buurtsportcoach Academy West: “Je ziet waar je staat, waar je naartoe kunt groeien en welke stappen daarvoor nodig zijn. Dat geeft richting én motivatie. Ook voor organisaties heeft dit waarde, rollen worden duidelijker en er kan gerichter worden geïnvesteerd in ontwikkeling.”
Groeien in praktijk
De impact van verbreding en verdieping als buurtsportcoach, is direct terug te zien in de praktijk, zo vertelt Anton Stoter, coördinator leefstijlnetwerken bij Team Sportservice en programmalid bij Buurtsportcoach Academy West: “Als we buurtsportcoaches de ruimte geven om zich te verbreden of te specialiseren, groeit niet alleen de professional, maar groeit de wijk met hen mee.”
Volgens Anton zit de groei vaak binnen de functie zelf. Buurtsportcoaches verbreden zich bijvoorbeeld op het gebied van samenwerking, projectcoördinatie of netwerkgericht werken. Anderen kiezen juist voor specialisatie, bijvoorbeeld in leefstijl, trainerschap of specifieke doelgroepen. Dit komt dan ook weer de wijk als geheel ten goede.
Ontwikkelroutes maken groei zichtbaar
Een concreet voorbeeld is de Ontwikkelroute Inclusie, ontwikkeld door LAB.
Deze route bundelt scholingen, cursussen en kennistools en maakt inzichtelijk welke stappen je kunt zetten binnen het thema inclusie en diversiteit. Zo wordt ontwikkeling concreet en tastbaar. Scholing speelt hierin een belangrijke rol, het biedt de kennis en vaardigheden die nodig zijn stappen te zetten en te begrijpen hoe de lokale en/of regionale maatschappij functioneert.
De rol van regionale academies
De regionale academies spelen een belangrijke rol in deze ontwikkeling. Zij verbinden vraag en aanbod en zorgen dat scholing aansluit op de praktijk. Door in gesprek te blijven met buurtsportcoaches, werkgevers en gemeenten, ontstaat een aanbod dat aansluit bij wat er écht nodig is.
Danique Achterberg: “We halen actief input op uit het werkveld. Op basis daarvan bieden we modulaire scholing aan, zodat professionals hun eigen ontwikkelroute kunnen samenstellen.”
Ook Anton Stoter benadrukt het belang van deze aanpak: “Het werkveld vraagt om meer dan alleen uitvoeren. De buurtsportcoach is steeds vaker ook verbinder en soms zelfs netwerkregisseur. Daar moet het aanbod ook op aansluiten.”
Blijven bewegen in een veranderende wereld
De conclusie is helder: de buurtsportcoach blijft zich ontwikkelen, of die ontwikkeling nu voortkomt uit ambitie of via vraag vanuit het werkveld. Stilstaan wordt in ieder geval niet gezien als optie. Hulpmiddelen zoals profielen, ontwikkelroutes en scholing bieden houvast, als middel om te blijven groeien. Voor de buurtsportcoach geldt: wie anderen in beweging brengt, moet zelf ook blijven bewegen!
Vragen en meer informatie
Wil je meer weten over de Landelijke Academie Buurtsportcoaches (LAB) en/of het cursusaanbod in Zuid-Holland en Utrecht? Neem dan contact op met Danique Agterberg via dagterberg@teamsportservice.nl of 06-25468622.
Gast: Mirjam Sterk (Minister Langdurige zorg, Welzijn & Sport)
Hoe krijgen we Nederland gezonder en veerkrachtiger nu de zorgvraag blijft groeien en het aantal zorgprofessionals onder druk staat? Volgens minister Mirjam Sterk van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport ligt een belangrijk deel van de oplossing buiten de zorg zelf. Na haar eerste honderd dagen als minister deelt zij met ons haar visie op de verbinding tussen sport, welzijn, gezondheid en leefomgeving. Daarbij kijkt ze nadrukkelijk naar gemeenten als belangrijke partners.
In deze aflevering van de Sport & Samenleving podcast gaat Sterk in op de rol van sport in onze samenleving. Niet als los beleidsterrein, maar als plek waar gezondheid, ontmoeting en preventie effectief (kunnen) samenkomen.
Sport: veel meer dan fit zijn
Wie in deze podcast naar Sterk luistert, hoort geen minister die sport uitsluitend benadert vanuit harde resultaten of deelnamecijfers. Meedoen, gezondheid en onderlinge verbinding: daarin schuilt voor haar de brede kracht van sport en bewegen.
Die visie ontwikkelde zij mede door eerdere functies waarin toegankelijkheid, inclusie en gezondheid centraal stonden. Bij Stichting MEE werkte ze aan het vergroten van kansen voor mensen met een beperking. Als gedeputeerde in Utrecht zag ze hoe leefomgeving, bewegen en gezondheid elkaar beïnvloeden. En ook persoonlijke ervaringen spelen mee. “Als kind waren voor mij buitenspelen, bewegen en actief zijn vanzelfsprekend. Een goede basis waar je de rest van je leven lol van hebt.” Deze ervaringen neemt ze mee naar haar ministerschap. Sportverenigingen, buurtsportvoorzieningen en beweegaanbieders zijn volgens haar meer dan plekken waar wordt gesport. Het zijn plekken waar mensen elkaar ontmoeten, waar sociale netwerken ontstaan en waar signalen kunnen worden opgevangen voordat ze binnen formele zorgstructuren zichtbaar worden.
Zorgdruk vereist andere manier van kijken
Dat perspectief sluit aan bij een grote uitdaging waar Nederland voor staat. De zorgkosten stijgen, terwijl er steeds minder mensen beschikbaar zijn om het werk uit te voeren. Volgens Sterk vraagt die ontwikkeling om andere keuzes in de manier waarop zorg, welzijn en preventie worden georganiseerd.
“Met meer geld kun je niet meer mensen kopen”, aldus Sterk. Waar ze voor pleit: minder snel terugvallen op de zorg, en hulpvragen eerder signaleren, duiden en via een andere route oppakken.
De minister wijst op een ontwikkeling die haar zorgen baart, namelijk: steeds meer mensen belanden met hun problemen in de zorg, terwijl dat echt niet altijd nodig is. Zij wil daarom meer inzetten op het voorkomen van problemen voordat mensen in een zorgtraject terechtkomen.
Onnodige zorgtrajecten voorkomen
Sterk gaat in op soorten hulpvragen uit zowel het huidige jeugd- als ouderenbeleid. Ze licht toe dat steeds meer jongeren gebruikmaken van jeugdzorg, terwijl achter veel hulpvragen ook welzijns- of participatievraagstukken kunnen schuilgaan.
“In de tijd dat ik Kamerlid was, toen had je één op de zevenentwintig jongeren die in de jeugdzorg zaten. Nu één op de zeven! Ja, daar gaat iets niet goed. Heel vaak gaat het ook over hulpvragen die misschien wel vooral met welzijn te maken hebben.” – Mirjam Sterk
Volgens haar is het daarom belangrijk om breder te kijken naar zinvolle oplossingen zodra iemand op enige wijze ‘vastloopt’. Over welke hulpvraag gaat dit? Soms ligt een effectiever antwoord in deelname aan activiteiten in de wijk, een sportvereniging, een buurthuis of het ontsluiten van een sociaal netwerk.
Valpreventie noemt Sterk als concreet voorbeeld voor ouderen. Een val kan voor ouderen het verschil betekenen tussen zelfstandig blijven wonen of langdurige zorg nodig hebben. Daarom wil ze graag dat er in elke gemeente een passend aanbod voor valpreventie beschikbaar komt.
Sport als plek om vroegtijdig te signaleren
Voor de minister komen preventie en vroegtijdig signaleren op veel plekken samen. Juist sportverenigingen kunnen daarin een belangrijke rol spelen. Sterk doet een oproep aan gemeenten om bijvoorbeeld breder naar hun lokale sportvoorzieningen te kijken. Sportaccommodaties en verenigingen kunnen een grotere maatschappelijke rol vervullen dan nu vaak gebeurt. Wat houdt dat nu tegen?
“Wat er nu speelt bij veel sportverenigingen is dat hun accommodaties enorm verouderd zijn. Die zijn vaak in de jaren zestig, zeventig gebouwd. En wil je ook een beetje een aantrekkelijke club zijn, dan doet een clubgebouw natuurlijk ook iets.”
Volgens Sterk kunnen moderne en multifunctionele accommodaties helpen om meer inwoners aan een vereniging te verbinden. Hoe? Door accommodaties breder in te zetten dan alleen als sportlocatie. Een impactvolle rol ziet Sterk weggelegd voor sportverenigingen die hun accommodatie openstellen voor welzijnsactiviteiten voor ouderen en jongeren, sociale ontmoetingen of andere maatschappelijke functies. “Stel, iemand is eenzaam. Dan kun je iemand naar de psycholoog sturen, óf je bekijkt hoe deze persoon misschien kan meedoen met activiteiten in de wijk, sportclub, buurthuis, klaverjassen, noem het maar.” Daarmee verandert niet het signaal, maar de manier waarop je ermee omgaat.
Gemeenten meer aan het stuur
Hoewel het Rijk richting geeft, ziet Sterk gemeenten als dé partijen die daadwerkelijk het verschil kunnen maken. Juist lokaal komen sport, welzijn, zorg, onderwijs en leefomgeving samen. Gemeenten kunnen bij uitstek de verbindingen tussen die domeinen leggen. Daarom is zij terughoudend met landelijke blauwdrukken. Want wat bijvoorbeeld werkt in een grote stad hoeft niet automatisch te werken in een kleinere gemeente. Lokale netwerken, bestaande samenwerkingen en opgedane lokale ervaringen bepalen voor een belangrijk deel welke aanpak succesvol is of kan worden.
Slimme verbindingen in de wijk
Meer mensen vaker aan het bewegen en sporten krijgen, en hun welzijn vergroten, is geen eenvoudige opgave. Volgens Sterk ontstaat de meeste impact wanneer sport, zorg en welzijn elkaar in wijken en buurten weten te vinden. Daarom ziet zij een belangrijke rol voor buurtsportcoaches, wijkteams en andere professionals die inwoners helpen bij het vinden van passend aanbod.
Allereerst moeten de juiste partijen met elkaar samenwerken, aldus Sterk. Zo kunnen gemeenten samen met verenigingen goed kijken naar de beschikbaarheid en toegankelijkheid van clubs, het aanbod en lokale sportfaciliteiten in wijken – voor iedereen, zeker ook mensen met een beperking. Investeren in buurtsportcoaches verdient volgens Sterk ook prioriteit. Dit omdat zij een belangrijke rol kunnen spelen bij het vroeg signaleren van hulpvragen en het begeleiden van inwoners naar passend aanbod.
Daarnaast geeft ze aan te werken aan een zogenaamde ‘basisstructuur in wijken’: dit moet helpen op lokaal niveau een effectief sport- en beweegaanbod neer te zetten. Tot slot ziet ze heil in kundige wijkteams, onder meer om hulpvragen vanuit een brede expertise te kunnen duiden, voor een passend vervolg.
Integraal en inclusief sporten
Meedoen vormt een belangrijke pijler van Sterks visie op sport en samenleving. Maar niet iedereen vindt vanzelf de weg naar sport en bewegen. Fysieke drempels, onduidelijke informatie, beperkte toegankelijkheid van accommodaties of het ontbreken van passende sporthulpmiddelen kunnen deelname in de weg staan.
Sterk pleit daarom voor een inclusieve benadering waarbij sportvoorzieningen beter toegankelijk zijn voor verschillende groepen inwoners. Maar ook dat mensen – jong en ouder – niet onnodig in aparte groepjes terechtkomen, bijvoorbeeld in de sportschool. Juist het samen sporten en bewegen draagt volgens haar bij aan een sterke en verbonden samenleving.
Sterks boodschap aan gemeenten
Na haar eerste honderd dagen schetst minister Sterk een heldere richting. In haar visie is sport niet alleen een vorm van vrijetijdsbesteding, maar echt een middel om gezondheid, welzijn en maatschappelijke betrokkenheid te versterken. Juist daarom kijkt zij nadrukkelijk naar gemeenten. Daar komen gezondheid, welzijn, zorg en leefomgeving samen, dus daar ligt volgens haar een belangrijke verbindende sleutel voor de toekomst.
Werk jij bij een gemeente die zoekt naar manieren om sport, welzijn en gezondheid meer met elkaar te organiseren? Dan biedt deze aflevering volop stof tot nadenken. Luister nu de volledige aflevering van de Sport & Samenleving Podcast voor het complete gesprek met minister Mirjam Sterk.
Over onze gast
Mirjam Sterk is minister van Langdurige Zorg, Jeugd en Sport. In deze aflevering vertelt zij hoe haar persoonlijke achtergrond en bestuurlijke ervaring haar visie op sport, gezondheid, welzijn en preventie hebben gevormd.
Luister naar aflevering #38 van de Sport & Samenleving Podcast met minister Mirjam Sterk en ontdek hoe de rolverdeling tussen Rijk en lokale praktijk vorm krijgt in vraagstukken rond sport, zorg en samenleving.
Abonneer je op de podcast
Geen aflevering meer missen? Abonneer je dan op de Sport & Samenleving Podcast. Deze is beschikbaar via onderstaande podcast apps. Maak uw keuze en veel luisterplezier!
Shownotes
NOC*NSF werkt in een stuurgroep met VWS, VSG en Kenniscentrum Sport & Bewegen aan een zelfscan toegankelijke sportaccommodaties als aanvulling op het platform Sport NL Toegankelijk. Het doel is sport toegankelijk te maken voor iedereen.
Wat levert de zelfscan op?
Centraal staat een praktische, begrijpbare zelfscan waarmee sportclubs via het platform ‘SportNL toegankelijk’ op een laagdrempelige manier inzicht krijgen in de toegankelijkheid van hun accommodatie. Het invullen van de zelfscan is niet bedoeld om een formele beoordeling (overall-score, label of keurmerk) te krijgen, maar om de club direct inzicht te geven in de toegankelijkheid van de diverse aspecten én de punten waarop verbetering mogelijk is. Daarbij wordt direct de koppeling gemaakt naar aanbevolen maatregelen, eventuele subsidies en ondersteuning om aanpassingen ook daadwerkelijk te kunnen realiseren.
Daarnaast is het een belangrijk doel om de opgehaalde data inzichtelijk te maken voor sporters en andere bezoekers die hier behoefte aan hebben. Er wordt onderzocht hoe deze informatie het best beschikbaar én vindbaar te maken. Daarbij wordt gezocht naar een samenwerking met bestaande platforms, zoals Uniek Sporten, de Database Sportaccommodaties van het Mulier Instituut en indien mogelijk een eventuele koppeling met Google Maps.
Livegang
In februari werd de conceptversie van de zelfscan ontwikkeld en medio mei kwam de klankbordgroep – bestaande uit verschillende experts en stakeholders – bij elkaar om de zelfscan verder te ontwikkelen. De zelfscan werd getest op verschillende locaties in Amsterdam.
De verwachte livegang van de zelfscan toegankelijke sportaccommodaties is in juni!
Ben jij benieuwd naar de toegankelijkheid van jouw accommodatie? Neem contact op met jouw buurtsportcoach (opent in nieuw tabblad) voor de mogelijkheden.
Tijdens de Nationale Doortrapdagen en de Nationale Beweegweek voor Ouderen kwamen inwoners van Vijfheerenlanden, Hilversum en Wijdemeren in beweging en dat leverde meer op dan een actieve middag. Deelnemers fietsten met meer vertrouwen, ontdekten nieuwe mogelijkheden om mobiel te blijven en maakten nieuwe contacten. Bewegen bleek opnieuw een sleutel tot zelfstandigheid en sociale verbinding.
Samen bewegen
Buurtsportcoaches Britt, Kim, Victor, Mercedes en Lilian organiseerden activiteiten verspreid door de gemeenten Vijfheerenlanden, Wijdemeren en Hilversum. In Vianen, Leerdam en Lexmond kwamen inwoners uit verzorgingstehuizen samen om te bewegen op muziek. Ook bestaande activiteiten zoals de wandelgroep in Vianen en bewegen op en rond de stoel kregen extra aandacht. De uitkomst: meer mensen die wekelijks actief zijn, dichtbij huis en op een manier die bij hen past.
Veilig en met vertrouwen fietsen
Voor veel senioren is de fiets essentieel om zelfstandig op pad te gaan. De buurtsportcoaches organiseerden de fietsvalpreventietraining Stevig op de Pedalen in meerdere gemeenten: Britt en Kim in Ameide en Leerdam, Victor, Mercedes en Lilian in Wijdemeren en Hilversum. Deelnemers werkten aan balans, kracht en fietsvaardigheden. Ze gingen naar huis met handvatten én merkbaar meer zelfvertrouwen op de fiets.
Ontdekken wat mogelijk is
Tijdens de Driewielfietsontdekdag in Meerkerk maakten inwoners kennis met driewiel- en aangepaste fietsen. Voor wie op de gewone fiets niet meer veilig rijdt, bood dit een concrete oplossing om ook in de toekomst zelfstandig op pad te kunnen blijven.
Bewegen en ontmoeten
Tijdens de Toer Langs de Boer en de Fietspuzzeltocht stonden ontmoeting en plezier centraal. Deelnemers genoten van de omgeving en van elkaars gezelschap. Een bewijs dat actief meedoen ook sociaal verbindt.
De Nationale Doortrapdagen en Beweegweek lieten zien wat gerichte ondersteuning doet: inwoners die meer vertrouwen hebben, langer mobiel blijven en zich minder alleen voelen, omdat ze elkaar ontmoeten, buiten komen en actief meedoen in hun eigen omgeving. Dat is waar wij het voor doen.
Over de initiatieven
De Nationale Beweegweek voor Ouderen is een jaarlijks initiatief van het Nationaal Ouderenfonds, met als doel eenzaamheid onder senioren aan te pakken door samen te bewegen. De Nationale Doortrapdagen zijn een initiatief van Doortrappen, met als doel om senioren zo lang mogelijk veilig te laten fietsen.
